Cần có cái nhìn khách quan về tình hình đạo ở Việt Nam

QĐND - Ngay sau khi giành được độc lập (1945), chủ toạ Hồ Chí Minh đã chỉ rõ, vấn đề có tính nguyên tắc trong chính sách tôn giáo của ViệtNam là: “Tín ngưỡng tự do và lương giáo kết đoàn”. Tư tưởng ấy của Chủ tịch Hồ Chí Minh được Đảng và Nhà nước Việt Nam trình diễn.# Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mệnh. Quan tâm đến công tác tôn giáo, chăm lo đời sống vật chất, tinh thần của quần chúng. # Nói chung và đời sống của đồng bào các đạo nói riêng là một trong những nguyên tắc lãnh đạo, quản lý từng lớp và điều hành giang san của Đảng Cộng sản Việt Nam. Hiến pháp trước hết của Việt Nam năm 1946 đã khẳng định quyền của người dân Việt Nam: “Mọi công dân Việt có quyền tự do tín ngưỡng” (Chương II, mục B). Điều 80 Hiến pháp 1980 ghi rõ: “Công dân có quyền tự do tín ngưỡng, theo hoặc không theo một tôn giáo nào. Không ai được lợi dụng đạo để làm trái pháp luật và chính sách của Nhà nước”. Điều 70 của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 được bổ sung rõ hơn: “Công dân Việt Nam có quyền tự do tín ngưỡng, đạo, theo hoặc không theo đạo nào. Các tôn giáo đều bình đẳng trước pháp luật. Những nơi thờ phụng của các tín ngưỡng, đạo được luật pháp bảo hộ. Không ai được xâm phạm tự do tín ngưỡng, đạo hoặc lợi dụng tín ngưỡng, đạo để làm trái pháp luật và chính sách của quốc gia”. Tự do tín ngưỡng, đạo là một quyền nhân thân cơ bản của công dân cũng được đề cập trong Bộ luật Dân sự, được bảo vệ bằng luật pháp và được cụ thể hóa trong các văn bản quy phạm luật pháp càng ngày càng ở chừng độ cao hơn, hoàn thiện hơn. Sau 5 năm thực hiện Nghị định số 26/1999/NĐ-CP, ngày 19-4-1999 về các hoạt động tôn giáo đã được thay thế bằng Pháp lệnh Tín ngưỡng, đạo do Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XI chuẩn y ngày 18-6-2004 và chủ toạ nước ký Lệnh ban bố ngày 29-6-2004. Pháp lệnh Tín ngưỡng, đạo ra đời là một minh chứng khẳng định nguyên tắc nhất quán trong chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước Việt Nam là trọng tự do tín ngưỡng, tôn giáo. Thực tại, những chủ trương, chính sách tín ngưỡng, tôn giáo không phải chỉ được khẳng định ở Hiến pháp, luật pháp hay trong các chỉ thị, nghị quyết của Đảng mà được bộc lộ sinh động trong cuộc sống hằng ngày. Các số liệu được đưa ra tại cuộc tọa đàm về tự do tôn giáo được Đại sứ quán ViệtNam tại Mỹ tổ chức ngày 20-6-2013 ở Oa-sinh-tơn cho thấy, nhận thức và hoạt động đạo tại Việt Nam đã có sự thay đổi rất lớn trong vòng 20 năm qua. Đời sống đạo ở Việt Nam chưa bao giờ sôi động như hiện thời và đang phát triển theo chiều hướng hăng hái, tạo ra sự ổn định trong xã hội. Số người theo đạo đã tăng từ 22 triệu lên 25 triệu người trong vòng 2 năm, trong khi số tôn giáo được xác nhận đã tăng từ 6 lên 13 trong vòng 8 năm. Rất nhiều tôn giáo có đại diện trong trận mạc sơn hà và Quốc hội, góp phần củng cố chính sách đại đoàn kết dân tộc. Cũng tại cuộc tọa đàm này, tấn sĩ Cơ-rít Xây-plơ, chủ toạ Viện liên quan toàn cầu (IGE), một tổ chức phi chính phủ Mỹ đang hoạt động tại Việt Nam đã đánh giá cao những tiến triển về tự do tôn giáo tại Việt Nam: “Tại khu vực Tây Bắc, đã có hơn 300 nhà thờ được đăng ký và con số này tại Tây Nguyên là hơn 2000. Ngay trong tuần này, một chủng viện Tin lành đã lần đầu tiên được đăng ký tại ViệtNam. Lần trước tiên kể từ năm 1975, Chính phủ Việt Nam sẽ tài trợ 150.000USD cho công tác nghiên cứu về vấn đề tôn giáo và pháp quyền. Chúng tôi đồng hành với những gì Chính phủ và quần chúng. # Việt Nam đang thực hành. Nếu không có những quyết định tích cực của Việt Nam thì chúng tôi sẽ không thể hoạt động tại đây”. Theo số liệu của Ban tôn giáo Chính phủ (năm 2011), Việt Nam có hơn 25 triệu tín đồ (chiếm hơn 1/4 dân số), trong đó Phật giáo khoảng 10 triệu người, đạo gia tô 6,1 triệu, Cao đài 2,4 triệu, Hòa hảo 1,2 triệu, Tin lành 1,5 triệu và Hồi giáo khoảng 100.000. Nếu kể các hành vi phụng dưỡng tổ tiên, thành hoàng, vua Hùng… thì hầu hết người Việt có tâm linh đạo. Song điều quan trọng là, mọi sinh hoạt đạo ở ViệtNam đều diễn ra thông thường, không gặp bất cứ sự cản ngăn nào. Những ngày lễ của các đạo được tổ chức trang trọng theo đúng nghi thức tôn giáo, lôi cuốn sự dự đông đảo của các giáo đồ với tinh thần hào hứng, yên tâm và tin tưởng vào chính sách tôn giáo và luật pháp của quốc gia Việt Nam, đồng thời đảm bảo trật tự an toàn tầng lớp. Quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo là một trong những quyền cơ bản của con người, được ghi nhận tại Điều 18 Tuyên ngôn nhân quyền toàn thế giới năm 1948 và được phát triển đầy đủ hơn trong Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị năm 1966 của Liên hợp quốc. Điều 18, khoản 3 của Công ước quốc tế về các quyền dân sự, chính trị nói về quyền tự do tôn giáo đã xác định: “Quyền tự do phân trần đạo hoặc tín ngưỡng chỉ có thể bị giới hạn bởi pháp luật và khi sự giới hạn đó là cấp thiết để bảo vệ an ninh, trật tự công cộng, sức khỏe hoặc đạo đức xã hội, hoặc để bảo vệ các quyền và tự do cơ bản của người khác”. Như vậy, theo quan điểm của Liên hợp quốc và cộng đồng quốc tế, dù rằng là một quyền căn bản của con người, nhưng quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo không phải là tuyệt đối, mà là một quyền có giới hạn. Sự giới hạn đó là cần thiết nếu việc thực hành quyền này xâm hại tới an ninh nhà nước, trật tự từng lớp, sức khỏe cộng đồng hoặc quyền và tự do cơ bản của người khác. Nói cách khác, ở tất cả các nước, các loại hình tổ chức tôn giáo đều được tự do hoạt động nhưng phải trong giới hạn của Hiến pháp và luật pháp. Mọi hành vi hoạt động tôn giáo gây hại đến an ninh quốc gia, trật tự, an toàn từng lớp, vi phạm đạo đức và các quyền của người khác… đều bị cấm và nghiêm trị theo luật pháp. Do vậy, những kẻ lợi dụng tôn giáo để trục lợi cá nhân chủ nghĩa, thực hiện những hành động chống chính quyền, gây mất ổn định trật tự xã hội thì phải bị xử lý thỏa đáng. Chúng ta cũng thẳng thắn thừa nhận rằng, trong những năm qua, hoạt động tôn giáo và công tác quản lý Nhà nước về đạo vẫn còn một số lỗi ở một vài địa phương, trong một số vụ việc cụ thể. Thế nhưng, về cơ bản, lãnh đạo các chức sắc tôn giáo tại ViệtNam và đông đảo những người có lương tri trên thế giới đến thăm Việt Nam đều dấn những thành quả to lớn của nước ta trên lĩnh vực đạo. Có thể kể đến đánh giá của Thượng nghị sĩ Mỹ Gim-oép-bơ (Jim Webb) sau chuyến thăm Việt Nam năm 2009 rằng: Cho dù vẫn còn những quan điểm cá nhân chủ nghĩa về một vài vụ việc cụ thể, song không thể phủ nhận những tiến bộ về tự do tôn giáo tại Việt Nam, nhất là từ năm 1991 đến nay. Thứ trưởng Ngoại giao Tòa thánh Va-ti-căng Ba-lê-xtre-rô trong chuyến thăm ViệtNam (tháng 2-2012) đã ghi nhận: Chính phủ Việt Nam đang nạm thực hành nhất quán và không ngừng hoàn thiện chính sách trọng và bảo đảm tự do đạo của người dân. Ngay cả bẩm tình hình tự do tôn giáo quốc tế năm 2012 của Bộ Ngoại giao Mỹ (công bố ngày 20-5-2013), phần đánh giá về Việt Nam cũng phải ghi nhận: “Đã có những dấu hiệu cải thiện, như cấp phép đăng ký cho các giáo đoàn mới, cho phép mở rộng các hoạt động từ thiện và cho phép tổ chức các buổi lễ đạo quy mô lớn với trên 100.000 người tham dự”... Nên, có thể nói việc Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ đã duyệt cái gọi là “Dự luật nhân quyền Việt Nam” (HR 1897) ngày 28-6-2013, do hai nghị sĩ Đảng Cộng hòa Ét Roi-xơ (Ed Royce) và Cơ-rít Xmit (Chris Smith) đề xướng là một việc làm đáng tiếc, tạo ra sự ảnh hưởng không tốt cho quan hệ giữa hai nước Việt Nam - Hoa Kỳ. Đại tá, TS VŨ HỒNG KHANH