Tiến sĩ triết học Đức hơn 40 năm chừng hai người mới thêm bạn Việt.

Buổi thứ hai

Và quay đi lau kính. Cũng dần khuây khoả. Nếu ai quen biết hoặc là người nhà của hai bác Dũng và Diền. Bôn ba khắp nơi. Tôi trở nên người bạn lớn tuổi trong bếp ăn của nhóm bạn Việt Nam. Diền và Dũng vẫn sẽ tiếp tục xuất sắc trong những niên học tiếng theo và cả sau này. Tìm ngay ra chấm đỏ Hà Nội - Việt Nam. Tôi mong được gặp lại em trong một khóa học cao hơn.

Trình độ chênh lệnh. Giấy má điền xong cũng là lúc chỉ còn dư vài phút. Để hiểu một đoạn text về Medizin đã không hề đơn giản chút nào. ‘‘Những nội dung chính của buổi học hôm nay và các vấn đề cần lưu ý ‚‘‘Ồ.

Khắc khoải hơn bốn mươi năm qua… Một lần trong giờ học. Khi nghe câu chuyện cảm động của thầy… Thầy bảo: Thầy tin rằng. Ánh nhìn xa xăm: Tôi chưa từng đến Việt Nam. Tao nghe bập bõm… Sút tám kg rồi em ạ. Ông chồng người Đức đột ngột ra đi. Như thầy vẫn luôn khắc khoải. Người Đức chỉ dành câu nói đó cho một nửa của mình và cho những người nhà trong gia đình. Nhìn vào hoa cả mắt. Hai chiếc xe máy đổ kềnh.

Hai người bạn của thầy sẽ không chỉ nhận ra mình và những người bạn cùng lớp cùng trường – Greifswald ngày ấy. Có như vậy thì mới nhanh khá lên được… Anh chàng láu tôm láu cá ấy có lý. Vậy mà…. Tao chẳng khai được… lương hưu của ông ấy nữa. Được chuyển đến ở cùng phòng. Ngơ ngác… Phía xa. Bộ mặt thanh thoả. Nghỉ giải lao hai lần. Một môn học được coi là nặng và khó nhất trong các môn học mà chúng tôi phải sang trọng suốt thời gian sáu tháng tại Akademie.

Theo định nghĩa của người Đức là trước 5-10 phút. Sezita. Thầy ngồi sau xe. Mới từ Việt nam sang. Những tấm biển xưng danh trước mặt không cần dùng đến nữa. Biết đâu trong số các bạn sẽ có ai đó là người thân của hai chàng trai ấy. Tóc nâu hôm nào nay đã là người đàn ông tóc bạc.

Nay đã ở độ tuổi ngoài 60 (cuộc gặp gỡ của họ vào năm 1971) là bác sĩ trong một bệnh viện nào đó (có thể đã về hưu). ‘‘Cô bạn chăm học san sớt. Lo nên mất ngủ. Hôm thì Igor - anh chàng người Kazakhstan hỏi thêm về vấn đề ngữ pháp chưa ‘‘thủng‘‘. Năm tiết. Rồi mải mê phấn đấu để trở thành tấn sĩ triết học.

Thầy cười hiền. Chàng trai mảnh mai. Lúc nào cũng đi thông ngôn thì tiền núi cũng chẳng đủ… Như kẻ chết đuối chị vớ được cọc. Và sự sửng sốt của buổi đầu biến mất. Chỉ sau mấy tháng. Bữa nay có thơ ấu gì cần đáp không?.

Nhận ra thời tuổi xanh sôi nổi của chính mình tại một nơi rất xa quê hương… Và nơi ấy sẽ có một ngày họ cùng nhau thăm lại… Tôi trông hai người bạn của tấn sĩ Jäger –Hülsmann đọc được câu chuyện này. Đi ngùng ngoằng thế nào. Tôi biết thầy khích lệ thôi. Thầy lại gọi: Bình. Suýt va phải người bên cạnh. Ít người được như thầy. Quay lại định xin lỗi thì bắt gặp hai thanh niên rất trẻ.

Thế là đáng khen rồi. Họ trẻ lắm. Thầy nháy mắt nhìn tôi và Giooc.

Tuổi tác. Nhưng trong sâu thẳm. Mặt mày sáng sủa… Trông họ quen lắm. Nhưng có một điều tôi tin chắc rằng. Màu da khác. Chị Bình lại nhanh chân hơn. Hằng ngày tôi vẫn hăng hái đi dạy để kiếm tiền.

Anh ta nói chưa chuẩn nhưng anh ta không sợ. Tôi thấy mình đèo thầy Jäger bằng xe máy chạy chầm chậm quanh Bờ Hồ. Những đối tượng hay chuyện trò riêng hôm nay cũng thứ tự một cách bất thường… Giọng thầy nhỏ dần… bây chừ. Cách nước Đức hàng chục nghìn km. Năm 1971. Giờ phải cắt đi.

Bạn thân và hơn thế nữa. Nhiều tháng liền. Nói tiếng Đức chuẩn gần như người bản địa. Sau đó chúng tôi không có nhiều thời cơ gặp gỡ và giúp đỡ nhau được nữa.

Cả lớp đồng thanh kinh ngạc. Kéo dài cả nửa năm trời. Chan chứa từ Latin và những từ Hy Lạp cổ. Sẽ có nhiều và rất nhiều người khác. Thư viết xong. Mà còn để lại cả khối giấy má đủ loại cần giải quyết tức thì.

Liên tiếp liếc đồng hồ trong tiết cuối như chúng tôi. Thầy phải đến gần gợi chuyện. Nhìn lên bảng. Mười tám thành viên từ các quốc gia khác nhau. Trở lại ngôi trường đại học Greifswald năm nào… Tôi đã xúc động nói với thầy như vậy. Một ở Hà Nội và một ở ngoại ô Hà Nội. Tra từ điển vẫn chẳng hiểu được. Lại ngần ngại đứng dậy xin phép.

Thời gian này. Ngày nào chị cũng đến lớp với bộ dạng hơ hải: làm sao bây giờ. Ngày ấy. Ngồi yên vị. Bữa tối chúng tôi thường ăn cùng nhau. Thôi đừng buồn nữa. Rồi thầy trầm giọng. Trên mức thường ngày đã giật tôi khi lần trước nhất cầm trên tay bức ảnh đen trắng được giữ giàng cẩn thận hơn bốn mươi năm.

Nhưng một cảm giác rất lạ. Và thế là khi tiết học vừa kết thúc. Chứ đúng giờ. Sợ sệt của mình. Dù chưa gặp lần nào. Đến hiện giờ tôi phải cảm ơn thời kì ngắn ngủi chúng tôi được làm việc cùng nhau.

Nhưng tôi ước mơ một lần. Chúng tôi nhanh chóng trở nên bạn. Đôi mặt rất sáng. Cả thảy chỉ mới bắt đầu. Như một sự hệ trọng vô hình. Cả Việt Nam và châu Phi nữa.

Ước mơ. Biết bao biến cố có thể xảy ra với mỗi đời người. Cô giáo của tôi. Người Việt. Kết quả kỳ học đầu tiên đó - cả hai trở nên những sinh viên số một của trường đại học Greifwald. Chưa. Công việc tiếp nối công việc. Thầy biết tôi ngại nên không hỏi tiếp mà say sưa tả ngọn Fanxipan. Tôi đứng trơ ra giữa hè phố.

Hãy nhìn Giooc ấy. Đã khiến tôi càng thêm mến mộ. Nhiều lần trong giờ giải lao. Lính mới tò te. Như những người anh em trong cùng một nhà. Ánh nhìn cảm thông: Đưa hai đứa trẻ đến trường nhưng vẫn kịp giờ học. Mỗi lần 15 phút. ‘‘Hơn bốn mươi năm rồi. Lào. Người mới đôi mươi. Hiện thời cả hai cũng đã già như tôi. Tôi khó chịu xen vào. Nhìn vào tài liệu ‘‘chữ được chữ không‘‘. Tôi bảo.

Thầy bảo: đừng ngại. Chúng tôi già hết cả. Hổn hển chào thầy. Sông chảy qua mấy nước? Tôi đang liệt kê: Việt Nam. Chỉ trường kỳ đồ nguội và đồ nguội. Được nắm tay nhau. Dũng và Diền đưa tôi đi hết từ sửng sốt này đến kinh ngạc khác.

Đáng ra phải thuộc như cháo chảy mới phải. Quê quán của hai người. Hãy vứt nỗi sợ của em đi là ổn thôi… Đến lúc tôi cô gắng tự tín. Bỗng thầy Jäger kêu lên bằng tiếng Đức: Hình như Dũng và Diền… Tôi Jäger đây… Họ ớ ra vài giây. 3 - Và… một câu chuyện xúc động. Suốt thời đi học và nhiều năm sau này. Chẳng kịp uống cafe. Hai chàng trai năm xưa Dũng và Diền (có thể là Điền.

Tôi bảo sông Mekong. Nhớ mặt chúng tôi. Nhiều kiến thức về y học bữa nay tôi có được khi đứng trên bục giảng là nhờ những ngày tháng cùng họ cặm cụi bên bên những cuốn sách y học dày cộp ấy. Kẻ cực Bắc châu Á. Đứa học trò đoảng tính. Sau một “cua” tiếng Đức ngắn hạn ở quê nhà. Thực thụ. Bụng phệ… Vậy mà trong chiếc ngăn kéo nhỏ đầu giường vẫn dành một góc trót cho quá vãng. Tôi còn gửi gắm ít nhiều hy vọng trong câu chuyện của mình.

Chưa đến trăm ngày. Anh bạn châu Phi luôn tìm cớ chuyện trò với thầy mọi lúc mọi nơi để tăng khả năng giao thiệp. Luôn ngại ngần trước đám đông.

Mỗi lần gặp những học sinh Việt Nam trong các khóa học tiếng Đức. Đến tận phút chót. Có phép màu xảy ra. Rồi quơ lao vào nhau. Tôi mang tâm lý của người châu Á. Con sông nào lớn nhất Việt Nam. Với tôi. Sớm nhất cũng 22h.

Tắt đèn… để sáu giờ sáng đã thấy cả hai lại chúi đầu vào những cuốn sách cao tới vài chục cm. Hai người đều thon. Chỉ đến buổi học thứ ba là thầy đã thuộc tên. Chẳng rõ thầy đến từ bao giờ nhưng để viết đầy tấm bảng lớn choán gần hết bức tường.

Tôi không có điều kiện trở lại trường và gặp lại họ. Chồng mới mất. Không ố vàng. Tôi lại nhớ đến họ… Mấy chục năm qua. Thầy Jäger- Hülsmann chuyên trách môn Deutsch Beruf (tiếng Đức hướng nghiệp). Chúng tôi làm việc rất căng. Khi điều đặc biệt này lặp lại suốt hàng trăm buổi học.

Trung Quốc… nghĩ mãi chưa ra hai nước còn lại… thầy liền cứu nguy ngay: Thái Lan và Myanma nữa… Rồi thầy tiến tới tấm bản đồ thế giới giữa lớp. Ảnh rất nét. Găng tay bám chặt vào yên. Tuổi tác cách xa. Nhưng tôi tin. Hôm thì Giooc. Đôi lúc cũng thấy sượng vì sự nhãng của mình… 2 - Đến… những giờ giải lao không nghỉ… Buổi học của chúng tôi bắt đầu từ 8h30 và chấm dứt vào 1h30.

Ăn vội chiếc bánh mì khô mang theo từ sáng. Tôi không phải người thân của hai chàng trai Việt Nam mà thầy Jäger yêu mến. Trong đó có Diền và Dũng. Người cực Nam châu Âu. Sống sao đây khi nỗi sợ túc trực buổi sáng là mở hộp thư. Tôi hấp tấp để kịp chuyến tầu.

Giới thiệu bản thân. Hai chàng trai cùng hoài vọng nghiên cứu về Medizin (ngành Y). Tôi mơ một giấc mơ rất lạ. Nên sụt cân. Anh chàng có gương mặt na ná huyền thoại Mike-Tyson ghé tai: Mày dại lắm.

Thầy bảo: Chậm vài phút mong các bạn cảm thông. Một sinh viên người Đức.

Thầy Jäger còn nhớ. 1 - Từ… tấm bảng kín chữ trước giờ học… Buổi học trước hết. Một ngày nào đó.

Chị Bình ngoài 60. Có một người nữ giới tóc vàng chạy tới… Ai như Frau Baade. Kẻ đã ngoài 60 chục. Nhiều tiền thì mới có thể đi du lịch được.

Cho người vợ Việt tiếng Đức bập bõm. Tôi vừa bận rộn làm luận án tốt nghiệp. Tôi chỉ mong các bạn có thêm động lực để học tốt tiếng Đức - một ngoại ngữ mà tôi biết là không hề dễ dàng với người châu Á nói chung… Và có một điều giờ tôi mới kể. Hơn bốn mươi năm. Không hiểu họ có còn nhận ra chính mình trong bức ảnh đen trắng này không? Thầy Jäger chớp mắt.

Giở sách vở. Nhưng thấy thầy say sưa đến tận phút cuối. Sau tí chút thời gian dành cho màn chào hỏi thông lệ. Thầy đã từng đến Việt Nam? Thầy bảo. Đưa tôi tấm ảnh. Vừa đến cửa lớp đồng hồ chạm đích. Khi họ bỡ ngỡ đặt chân tới Đức… 4 - Thay cho lời kết.

Khoảng một hai giờ sáng mới thấy họ tắt đèn. Nghề nghiệp… ngay lập tức tiết học chính thức bắt đầu.

Đến những cách viết đặc thù khó đánh vần của người Ả rập… Vậy mà. Tuốt tuột vẫn mồn một vẹn nguyên… Từ ngôi làng nhỏ cách thủ đô Berlin vài trăm km. Đã thấy tấm bảng dày đặc chữ. Tôi chưa thấy ai chăm chỉ và chăm chỉ như hai người bạn Việt Nam ấy. Phải tranh thủ thời kì nhờ thầy và tranh thủ thời cơ nói tiếng Đức với thầy chứ.

Vì trong tiếng Đức không có chữ Đ). ‘‘Thầy tiện tặn cho chúng mình từng phút‘‘. Cộng thêm lỗi phát âm chưa chuẩn. Nhưng biết và gần gũi Việt Nam từ hơn 40 năm trước. Ngọn núi cao nhất Việt Nam và cũng là nóc nhà Đông Dương… Tôi vớt vát. Cỡ chừng mười chín hai mươi thôi. 23 giờ đêm tôi mới lên giường. ‘‘Dài nhất quả đất‘‘ như tên mấy học viên Việt Nam chúng tôi.

Nên luôn thu mình trong vỏ ốc. Campuchia. Chí ít cũng cần tới vài chục phút. Họ chóng vánh bật lên. Anh chàng da màu có nụ cười maketting nhờ tư vấn riêng về khóa học chuyên ngành trong tương lai… Để thầy còn nghỉ chứ. Như lời trìu mến của ba má dành cho con cái. Được gặp lại họ. Hay quên. Thầy hạnh phúc và tự hào vì đã là người bạn thân thiết cùng họ chia sẻ ngọt bùi trong những tháng ngày trước tiên khó khăn nhất.

‘‘Nhiều hôm có việc đột xuất cần về sớm một lúc. Diền và Dũng thường ngủ muộn hơn. Định tranh thủ thầy trong giờ giải lao.

Chị trầm tư: ừ. Ich liebe dich (Tôi yêu quý em). Gần hai chục cái tên rất lạ. Chậm rãi kết luận. Thầy mới nhìn đồng hồ và chào từ biệt. Chị ‘‘túm chặt‘‘ lấy thầy trong mỗi giờ giải lao.

Hai chàng sinh viên năm thứ nhất. Hơn bốn mươi năm qua họ vẫn nhớ tới thầy. Từ vốn tiếng Đức hạn chế ban sơ. Vui lòng thông báo giúp chúng tôi.

Họ gọi điện đến. Mỗi lần san sớt câu chuyện này. Tôi phải chuyển tới thực tập ở một tỉnh thành khác trong nhiều tháng. Khi họ đã trở nên những thầy thuốc thực thụ… Cả lớp lặng im.

Thầy làm cho những kẻ lớt phớt. Những kiến thức địa lý thường nhật từ thời phổ thông. Thì người đồng hương của tôi. Không chỉ để lại nỗi trống vắng chẳng gì bù đắp. Đáp lời thầy là ánh mắt hàm ơn của chị Bình và gần hai chục nụ cười tươi hết cỡ của các học viên còn lại. Những bữa ăn nóng sốt đặc trưng của người Việt. Thấy giấy tờ gửi đến.

Nhưng mười năm phút ít ỏi của Thầy thường bị học viên tận dụng tối đa. Cô bạn người Séc.

Những người siêng năng và sáng dạ như họ trong quá trình nghiên cứu sẽ gặp được nhiều người bạn Đức tận tâm và tốt bụng. Ngay lập tức chúng tôi có ngay cảm tình đặc biệt với nhau. Phấn khởi giới thiệu cho các thành viên trong khóa học… Tôi ngượng quá. Tôi đã suýt bật khóc vì biết rằng. Cô trò ôm nhau xúc động… Tôi choàng mắt… Hóa ra tôi đã gục đầu bên bàn máy tính ngủ thiếp từ lúc nào… Chợt nhớ tới những lần cô giáo kiên nhẫn gọt bút chì cho tôi.

Nhớ cái ôm trìu mến của cô lúc chia tay trong buổi học rốt cục. Nhưng hiện thì lo nhiều hơn. Thầy bất ngờ hỏi tôi. Thăng trầm đủ nghề. Điều mà người một người Đức như tôi ít thực hiện được.

Vừa trợ giúp các bạn cắt nghĩa những từ khó trong các bài khóa về Medizin dài dằng dặc. Dương Hương (Theo Nhân dân).

Sắp ‘‘vứt‘‘ được nỗi e sợ. Giấy má trợ cấp chôn cất họ gửi đến. Tôi - chàng sinh viên năm cuối trường đại học Greifswald đang líu tíu cho luận án tốt nghiệp thì bất thần gặp hai người bạn nước ngoài. Dũng và Diền năm nào… Tôi mơ ước một lần được gặp lại họ… Có thể ở một nơi rất xa.

Chẳng hiểu sao. Rồi thời gian cuốn tôi đi. Đồng nghiệp của thầy Jäger… Em chào cô. Ngày ấy lâu lắm rồi… Đêm ấy.