Dự án “có vấn đề môi trường” cần chia sẻ được chắt lọc ngay từ đầu

Đây là một trong những nội dung được thảo luận tại hội thảo sửa đổi luật Bảo vệ môi trường (sửa đổi) do liên hợp Các hội khoa học kỹ thuật Việt Nam tổ chức ngày 1.8, tại Hà Nội. Giám định ĐTM: vừa đá bóng vừa thổi còi Thủy điện Dăk Mi 4 (Quảng Nam) chuyển nước từ sông Vu Gia về Thu Bồn, khiến hàng ngàn hộ dân ở các địa phương hạ du rơi vào tình trạng thiếu nước…Ảnh: Tuoitre Online Hiện bộ Tài nguyên và môi trường sẽ thẩm định ĐTM của các dự án do Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ quyết định; các dự án có nguy cơ gây ô nhiễm, suy thoái môi trường nghiêm trọng và các dự án liên ngành, liên tỉnh. Các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ tổ chức thẩm định ĐTM các dự án thuộc thẩm quyền duyệt y của mình. Sở Tài nguyên và môi trường các tỉnh sẽ thẩm định ĐTM các dự án đầu tư trên địa bàn tỉnh. Tuy nhiên, PGS.TS Nguyễn Đình Hòe (hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam – Vacne) cho rằng, việc phân cấp này cho phép cơ quan thông qua dự án nào sẽ thẩm định ít ĐTM của dự án đó, như thế chẳng khác nào “vừa đá bóng vừa thổi còi”. Chưa kể, việc giao trách nhiệm thẩm định cho các địa phương chuẩn y dự án đầu tư trên địa bàn của mình cũng bộc lộ nhiều hạn chế. Bởi lẽ trên thực tế, có nhiều dự án có quy mô ảnh hưởng liên tỉnh nhưng lại nằm trong một tỉnh, do tỉnh đó cho phép đầu tư, địa phương bị ảnh hưởng không được tham dự. Như thủy điện Dăk Mi 4 (Quảng Nam) chuyển nước từ sông Vu Gia về Thu Bồn, khiến hàng ngàn hộ dân ở các địa phương hạ du rơi vào tình trạng thiếu nước… Theo các chuyên gia để đảm bảo khách quan, việc giám định ĐTM nên quy về manh mối chung là bộ Tài nguyên và môi trường, tránh giao thẩm quyền cho quá nhiều đơn vị. Với quy định trong dự thảo luật Bảo vệ môi trường (sửa đổi), tất các dự án đều phải trải qua hai quy trình thẩm định: ĐTM sơ bộ và ĐTM chi tiết. ĐTM sơ bộ được thực hiện trong thời đoạn xin cấp giấy phép đầu tư, ĐTM chi tiết được thực hiện trong tuổi thiết kế xây dựng. Nội dung ĐTM sơ bộ giúp cơ quan quản lý môi trường có đủ cơ sở cân nhắc và đưa ra các nhận xét về chọn lọc địa điểm, về chọn lọc nguyên liệu và công nghệ, từ đó quyết định có phê chuẩn dự án hay không. Khi được chấp thuận, chủ đầu tư mới cần làm ĐTM chi tiết. Theo các chuyên gia, nếu ở ngay ĐTM sơ bộ, dự án trình diễn.# “Vấn đề”, không được hài lòng đầu tư thì chủ dự án sẽ không phải mất thời gian, kinh phí làm ĐTM chi tiết. Nhập khẩu phế liệu: cần quản lý từ doanh nghiệp Vẫn theo PGS.TS Nguyễn Đình Hòe, có một thực tiễn cho thấy phế liệu được du nhập thời gian qua bao giờ cũng chứa một tỷ lệ khăng khăng chất thải, kể cả chất thải nguy hại. Tình trạng tái xuất không được, trả lại bên xuất không được khiến hàng trăm container “phế liệu” nằm ỳ ở cảng chưa biết xử lý thế nào. Việc cho phép và tạo điều kiện hợp lý để nhập khẩu phế liệu làm nguyên liệu sản xuất là thích hợp và giúp cho kinh tế phát triển trong thời đoạn hiện thời. Tuy nhiên, tác động của quá trình kinh dinh và sản xuất phế liệu lên môi trường rất rõ ràng. Trong quá trình bốc dỡ, chuyên chở, lưu giữ, tái chế... Các phế liệu nhập khẩu, các thành phần của nó sẽ tác động lên các yếu tố môi trường, làm thay đổi hiện trạng môi trường và gây ô nhiễm môi trường. Ngoài ra các phế liệu loại thải thường chứa các tạp chất không mong muốn, gây tác hại lên môi trường và sức khỏe con người. Để quản lý tốt việc nhập cảng phế liệu vào Việt Nam, TS Lê Bích Thủy (Vacne) cho rằng, cần quản lý tốt các doanh nghiệp nhập cảng và sản xuẩt phế liệu giống như quản lý chất thải ác hại. Từ nơi nảy ra phế liệu đến lúc tiêu hủy chúng như chất thải tai hại. Cần cụ thể hóa các quy định cho các loại phế liệu khác nhau, không nên để quy định mang tính chung chung sẽ gây hiểu nhầm và dễ lách luật. Có hồ sơ quản lý phế liệu từ cảng du nhập đến nơi sinh sản và tiêu hủy; ngăn cấm mọi hoạt động nhập cảng phế liệu để mua bán trong nước. Bên cạnh đó, cần nêu rõ nghĩa vụ của các cơ quan quản lý quốc gia trong việc đánh giá, giám định, kiểm soát các lô hàng phế liệu nhập khẩu bảo đảm đạt quy chuẩn Việt Nam về môi trường và không chứa các tạp chất độc hại… Thanh Tuyền